Nadutost stomaka jedan je od najčešćih problema sa varenjem i može pogoditi ljude svih uzrasta. Osećaj punoće, zategnut stomak, pojačano stvaranje gasova i nelagodnost nakon obroka često značajno utiču na kvalitet svakodnevnog života.
Iako je u većini slučajeva nadutost bezazlena i prolazna, učestalo pojavljivanje može ukazivati na određene navike u ishrani ili zdravstvene probleme koje ne treba zanemariti.
Dobra vest je da se nadutost najčešće može ublažiti jednostavnim promenama u ishrani i načinu života. Razumevanje uzroka predstavlja prvi korak ka efikasnom rešavanju ovog neprijatnog stanja.
Zašto dolazi do nadutosti stomaka
Nadutost se najčešće javlja zbog nakupljanja gasova u digestivnom sistemu. Tokom varenja hrane prirodno nastaju određene količine gasova, ali pojedine namirnice i navike mogu povećati njihovo stvaranje.
Brzo jedenje i gutanje vazduha predstavljaju čest uzrok nadutosti. Kada osoba jede prebrzo, razgovara tokom obroka ili često koristi slamčice i gazirana pića, u organizam ulazi veća količina vazduha koja kasnije izaziva osećaj nadimanja.
Takođe, određene namirnice poput pasulja, kupusa, brokolija, karfiola, luka i gaziranih napitaka mogu doprineti povećanom stvaranju gasova kod osetljivih osoba.
Kod nekih ljudi nadutost može biti povezana sa netolerancijom na laktozu, osetljivošću na gluten, sindromom iritabilnog creva ili drugim poremećajima varenja.
Kako se brzo rešiti nadutosti
Kada se nadutost već pojavi, nekoliko jednostavnih koraka može pomoći da se simptomi ublaže u relativno kratkom vremenu.
Lagana šetnja nakon obroka podstiče rad creva i olakšava prolazak gasova kroz digestivni sistem. Čak i deset do petnaest minuta laganog hodanja može doprineti smanjenju osećaja pritiska u stomaku.
Topli napici poput čaja od nane, kamilice ili komorača često pomažu opuštanju mišića digestivnog trakta i smanjenju grčeva koji prate nadutost.
Blaga masaža stomaka kružnim pokretima može podstaći pokretljivost creva i olakšati izbacivanje gasova. Mnogi ljudi osećaju olakšanje i nakon zauzimanja položaja koji smanjuju pritisak u trbušnoj duplji, poput ležanja na boku sa blago savijenim kolenima.
Namirnice koje mogu pomoći kod nadutosti
Određene vrste hrane mogu doprineti boljem varenju i smanjenju nadimanja.
Đumbir je poznat po svom pozitivnom uticaju na digestivni sistem. Može pomoći ubrzavanju pražnjenja želuca i smanjenju osećaja punoće nakon obroka.
Jogurt sa živim probiotskim kulturama kod mnogih osoba doprinosi boljoj ravnoteži crevne mikroflore i može smanjiti učestalost nadutosti.
Banane su bogate kalijumom koji pomaže regulaciji ravnoteže tečnosti u organizmu, što može doprineti smanjenju osećaja otečenosti.
Komorač, nana i kamilica tradicionalno se koriste za ublažavanje probavnih tegoba i često se preporučuju kao prirodna pomoć kod nadutosti.
Hrana koju treba ograničiti ako često imate nadutost
Ukoliko se nadutost redovno javlja, korisno je obratiti pažnju na namirnice koje mogu pogoršati simptome.
Gazirani napici predstavljaju jedan od najčešćih uzroka nadimanja jer direktno povećavaju količinu gasova u digestivnom sistemu.
Masna i veoma pržena hrana može usporiti varenje, zbog čega se osećaj punoće i nelagodnosti zadržava duže vreme.
Veštački zaslađivači poput sorbitola i ksilitola kod nekih osoba izazivaju pojačano stvaranje gasova i nelagodnost u stomaku.
Mlečni proizvodi mogu predstavljati problem kod osoba sa netolerancijom na laktozu, dok određene vrste povrća iz porodice kupusnjača često izazivaju nadutost kod osetljivih ljudi.
Značaj pravilnih navika u ishrani
Način na koji jedemo često je podjednako važan kao i izbor namirnica. Stručnjaci preporučuju sporije jedenje i temeljno žvakanje hrane jer se na taj način smanjuje gutanje vazduha i olakšava proces varenja.
Veći broj manjih obroka tokom dana često se pokazuje efikasnijim od nekoliko obilnih obroka koji mogu preopteretiti digestivni sistem.
Dovoljan unos vode takođe igra važnu ulogu u normalnom radu creva i može pomoći u sprečavanju zatvora, koji je čest uzrok nadutosti.
Kada nadutost može ukazivati na zdravstveni problem
Povremena nadutost najčešće nije razlog za zabrinutost. Međutim, ukoliko se simptomi javljaju često ili su praćeni drugim tegobama, potrebno je obratiti se lekaru.
Posebnu pažnju treba obratiti ako se nadutost javlja zajedno sa jakim bolovima u stomaku, neobjašnjivim gubitkom telesne težine, krvavom stolicom, upornim prolivom ili zatvorom, povraćanjem ili izraženim umorom.
Takvi simptomi mogu ukazivati na ozbiljnije poremećaje digestivnog sistema koji zahtevaju stručnu dijagnostiku i lečenje.
Da li probiotici pomažu kod nadutosti
Probiotici mogu biti korisni kod određenog broja ljudi, posebno kada je nadutost povezana sa poremećajem crevne mikroflore ili sindromom iritabilnog creva. Njihova efikasnost zavisi od vrste probiotskih kultura i individualnih karakteristika organizma.
Iako mnogi ljudi prijavljuju poboljšanje simptoma nakon redovne upotrebe probiotika, rezultati nisu isti kod svih osoba. Zbog toga je važno pratiti reakciju organizma i po potrebi se konsultovati sa lekarom ili nutricionistom.
Nedostatak vitamina B12 takođe može uticati na varenje i opšte zdravlje, pa je važno održavati njegov optimalan nivo kroz ishranu ili suplemente.
Zaključak
Ako se pitate kako se rešiti nadutosti, prvi korak je prepoznavanje mogućih uzroka i usvajanje zdravijih navika u ishrani. Sporije jedenje, redovna fizička aktivnost, dovoljan unos tečnosti i izbegavanje hrane koja izaziva gasove mogu značajno smanjiti simptome.
Za brzo olakšanje često pomažu lagana šetnja, biljni čajevi i jednostavne promene u svakodnevnim navikama. Ipak, ukoliko nadutost postane učestala ili je praćena drugim simptomima, važno je potražiti savet lekara kako bi se isključili ozbiljniji zdravstveni problemi.